Voormalig Facility Management student Marjolein van de Water heeft met haar afstudeerscriptie over duurzaam inkopen bij de Provincie Gronigen de ‘FM Graduate Award’ van de Hanzenhogeschool Groningen gewonnen. Daarnaast is nu ook genomineerd voor de landelijke FMN/ LOOFD award: ‘FM bachelor of the year’. In dit interview verteld Majolein over haar afstudeeronderzoek en het inkoopmodel: Duurzaam Groeien naar Volwassenheid, dat ze voor de provincie Groningen heeft ontwikkeld.
Door Rineke Daatselaar, docent inkoopmanagement Hanzehogeschool Groningen
Wat was voor jou de reden om een afstudeeropdracht op het gebied van duurzaam inkopen te doen?
Toen ik op zoek ging naar een afstudeeropdracht, had ik voor mezelf twee randvoorwaarden geformuleerd: het onderwerp moest actueel zijn (1) én het moest gericht zijn op inkoopmanagement (2). Ik kwam er al snel achter dat duurzaam inkopen ‘hot’ is in inkoopland. Maar ik had niet verwacht dat het zo’n boeiend en interessant onderwerp zou zijn.
Hoe ben je te werk gegaan?
Nadat ik een onderzoeksvraag had geformuleerd dook ik in het diepe: er is zo ontzettend véél informatie te vinden over het onderwerp! Ik heb eerst een tijd rondgezwommen om alle hoekjes van het zwembad te ontdekken. Op den duur herkende ik de route, legde ik verbanden en ik heb uiteindelijk mijn zwemdiploma gehaald.
Je hebt zelf een model ontwikkeld. Hoe kwam je ertoe om dit model te ontwikkelen?
Allereerst is duurzaam inkopen een lastige materie waarbij de brei aan informatie over het onderwerp meer vragen oproept dan antwoorden geeft.Tijdens mijn onderzoek kwam ik erachter dat er 2 succesfactoren zijn die heel belangrijk zijn voor het succes van 100% duurzaam inkopen: het toepassen van de door SenterNovem opgestelde duurzaamheidscriteria (1) en het borgen in systemen en procedures (2). Echter, wanneer gekeken wordt naar de ambitie ’100% duurzaam inkopen’ geeft dit een vertekend beeld. Op het eerste gezicht lijkt het alsof de ambitie om ’100%’ duurzaam in te kopen de meest ultieme ambitie is. Maar wanneer je gaat kijken naar wát die ’100%’ inhoudt, komt dit neer op een procedurele kwestie van het 1 op 1 toepassen van duurzaamheidsaspecten die door SenterNovem zijn geformuleerd. Daarbij zijn deze duurzaamheidsaspecten weinig uitdagend waardoor de markt voor duurzame ontwikkeling onvoldoende wordt gestimuleerd. Het advies is dan ook om naast de door SenterNovem opgestelde criteria ook eigen duurzaamheidscriteria te formuleren (100%+), waardoor het duurzaam inkopen verandert van een procedurele kwestie naar een dynamisch proces waarbij de organisatie zélf aan het denken wordt gezet tot de meest duurzame oplossing te komen én waarbij de markt voor duurzame ontwikkeling wordt gestimuleerd.
Hoe werkt het model dat je hebt opgesteld?
Een organisatie kan niet van de ene op de andere dag 100%+ duurzaam kan inkopen; duurzaam inkopen is een groeiproces. Het model Duurzaam Groeien naar Volwassenheid is opgebouwd uit vijf volwassenheidsniveaus: hoe hoger het volwassenheidsniveau, hoe hoger de volwassenheid betreffende duurzaam inkopen binnen een organisatie. Opvallend is dat de 100%-lijn van 100% duurzaam inkopen niet het hoogste volwassenheidsniveau (5) is, maar ligt op volwassenheidsniveau 2. 100% duurzaam inkopen is immers niet ambitieus. Optimaal duurzaam volwassen zijn (niveau 5) betekent in het model ‘Duurzaam Groeien naar Volwassenheid’ dat je naast de criteria die zijn opgesteld door SenterNovem ook eigen duurzaamheidscriteria formuleert, duurzaam inkopen borgt in systemen en continue op zoek bent naar de meest duurzame oplossing. De ambitie begint dus pas bij volwassenheidsniveau 2.
Waar loop je tegenaan bij de implementatie?
Mijn advies is ambitieus en de ‘gap’ tussen advies en de praktijk is groot. ‘Geen tijd!’, is een veel gehoord argument om niet duurzaam in te kopen. Maar het is een kwestie van prioriteiten stellen. Duurzaam inkopen hangt samen een gedragsverandering en het is daarom een gróte uitdaging om de ambitie in de gezette tijd van 4 maanden te realiseren.
Wat kan volgens jou de opleiding nog bijdragen in het voortraject?
Duurzaam inkopen is hot, maar absoluut geen hype en daarom vind ik het een goede zaak dat duurzaam inkopen in het lesprogramma opgenomen wordt. De inkoper moet zich bewust zijn van de invloed die het heeft op de stimulering van duurzame ontwikkeling in de markt. Daarbij moet duurzaam inkopen geen doel op zich zijn, maar een integraal onderdeel in de bedrijfsvoering. In het lesprogramma zou duurzaamheid dan ook integraal moeten worden ingebed. De eerste vraag die gesteld moet worden is: ‘is het daadwerkelijk nodig het werk, levering of dienst aan te schaffen?’ Niet inkopen kan de meest duurzame oplossing zijn. Een goed marktonderzoek is essentieel voor het bepalen van een zo duurzaam mogelijke aanschaf, passend binnen de randvoorwaarden van de organisatie: je kunt als organisatie wel iets hebben bedacht wat duurzaam is, maar wanneer de markt er niet klaar voor is bereikt het niet het gewenste resultaat. Het gaat erom de vraag vanuit de organisatie te koppelen aan de markt. Het onderwijs zou aan deze aspecten aandacht moeten besteden.
Meer info:
